Waar staan we anno 2026 qua overbevolkings-bewustzijn?
Bovenstaande vraag viel me te binnen in aanloop naar een vergadering van vzw Duurzame Demografie op zaterdag 18 april 2026. We zijn nu net tien jaar nadat het Humanistisch Verbond me in 2016 tijdens een korte periode van helderziendheid bij de vrijzinnigen, een lezing liet houden en deel liet nemen aan twee debatten over overbevolking. Voordien was het Etienne Vermeersch die in tal van interviews het woord overbevolking liet vallen en ook al ongeveer tien jaar geleden leerde ik Fons Jena kennen. Fons die eind 2021 uitpakte met het eerste Nederlandstalig Belgische boek over overbevolking, waarna we samen dat jaar vzw Duurzame Demografie opstartten. Bon, waar staan we nu?
Mijn indruk is al langer dat ‘gewone mensen’ het probleem heel scherp zien maar dat naarmate mensen langer gestudeerd hebben, ze zichzelf beter leren wijsmaken dat het allemaal wel meevalt en dat overbevolking net zoals de klimaatopwarming best wel ‘op te lossen valt’. De hoogmoed van ‘intellectuelen’ ? Toegegeven: dit zijn erg veralgemenende indrukken.
Googlen in het Belgisch: een gevangeniskwestie
Wat leert dokter Google ons over de aanwezigheid van de overbevolkingsproblematiek op het Internet en in de media?
Zoek je in anno 2026 in België via Google in het Nederlands op “Overbevolking”, dan krijg je na eerst een kritische Wikipedia-bijdrage over overbevolking ‘tout court’, maar dan verder een hele lijst media-berichten over de overbevolking in de gevangenissen. In de penitentiaire context mag de term wel gebruikt worden.
Ook het zoeken op ‘Overbevolking België’ draait bij Google helemaal rond de gevangenissen. Proberen we het eens met de Franse term ‘Surpopulation’. Nu volgen op de Engelstalige en Franstalige Wikipedia opnieuw vooral artikels over de ‘surpopulation carcérale’.
Overpopulation, Überbevölkerung, Superpoblación …
Het is pas als je googelt op het Engelstalige ‘Overpopulation’ dat het niet langer over de gevangenissen maar over de hele wereld gaat. We leren hier o.a. ‘The Overpopulation Project’ kennen.
Een bekendere, Britse organisatie is Population Matters waar o.a. David Attenborough zijn steun aan verleent.
Positief bij het zoeken op ‘Overpopulation’: tussen al de titels van de eerste pagina zoekresultaten, niet eentje die het probleem weer afdoet als een ‘mythe’. Die ‘mythe’ duikt pas op in de voorlaatste titel op pagina 2. Maar verder veel titels over de ecologische dimensie van de ‘human overpopulation’.
De mythe duikt wel op bij de eerste pagina zoekresultaten op de Duitse term ‘Überbevölkerung’. Maar bovenaan hebben we eerder kennis kunnen maken met de ‘Deutsche Stiftung Weltbevölkerung’.
Googelen we dan nog even het Spaanse ‘Superpoblación’. Ook nu krijgen we weer een resem kritisch informatieve artikels. Omdat ik Spaans toch zo’n mooie taal vind die me het illusoire geluk geeft dat ik er veel van versta, overliep ik verder al de titels van de eerste 4 zoekpagina’s en botste ik pas bovenaan pagina 5 op ‘de mythe’.
De titel ging zo: « La superpoblación mundial es un mito. Aquí no sobra nadie ». De eerste zin is meteen duidelijk. Even ‘google translaten’ wat ‘Aquí no sobra nadie’ betekent: “Niemand is hier overbodig.” Inderdaad, zelfs al de oorlogsstokers mogen er wezen …
Wie verzint het? Wel, deze jochies: “Universidad Católica de Valencia | UCV”. Daar vinden ze “el concepto de superpoblación » « totalmente falsos ». Een katholieke universiteit: zelf gestudeerd hebbende aan de KUL vond ik die combinatie van godswaanzin en wetenschap willen beoefenen – toch de taak van een unief – altijd al bizar. Hier nog eens aangetoond. Een weblink kan ik hier niet geven, want het artikel uit 2023 is al van het Net verdwenen.
De magere oogst van 20 pagina’s Google-zoekresultaten
Keren we terug naar het eigen Nederlandstalig taalgebied. Hoe ver moet je daar via Google eigenlijk zoeken vooraleer het – op Wikipedia na – over de algemene overbevolking gaat.
Toch maar tot pagina twee, maar daar slaat het negationisme al meteen toe. Het tweede resultaat verwijst naar een ontkennend stuk bij MO*: “Nee, we zijn niet met te veel”. Een titel uit 2022 die vierkant in gaat tegen het eind 2021 gepubliceerde boek “We zijn met te veel” van Fons Jena.
En verder almaar artikels over de OB in de gevangenissen. Tot bovenaan pagina 4 waar de Nederlandse webstek van de Stichting OverBevolking prijkt.
Onderaan pagina 4 is er dan weer een Youtube-video van de ‘University of The Netherlands’ met deze titel: “Gaat de wereld ten onder aan overbevolking?” Hier hetzelfde liedje als bij MO*: het is niet de overbevolking maar de overconsumptie die het probleem is. Maar is overconsumptie niet ook het gevolg van de grote aantallen consumenten ?
Ook de volgende pagina’s bij Google bulken van de artikels over overbevolking in de gevangenissen. Nederlandstalige overbevolkingactivisten zouden er moedeloos kunnen van worden: moeten we niet een andere term lanceren ?
En net als ik dat ingetijpt heb, kom ik uit bij een eigen werkstuk uit 2021, op onze Duurzame Demografie-website: “Overbevolking: cijfers en feiten, gevolgen en remedie“.
Maar mijn vreugde is klein want kijk es aan: we zijn al 8 pagina’s ver bij Google. Wie blijft zo lang zoeken ?
Na uiteraard weer een paar berichten over de gevangenissen volgt dan ook nog deze titel: “Overbevolking is echt al op z’n retour”. Hier vind je echter geen tekst maar wel twee grafische voorstellingen waarvan de eerste hoopgevend lijkt, want kort voor 2100 valt de wereldbevolkingsgroei volgens één van de prognoses van de VN helemaal stil. Maar dan zitten we wel met zo’n 10 miljard Sapiensen en een Planeet die biologisch steeds verder ontregeld geraakt is.
Na nog een gevangenisbericht volgt dan een Column die Marleen Temmerman (gynaecologe in Nairobi, Kenia) op 25 november 2022 liet verschijnen bij het aan ‘Vooruit’ gelinkte tijdschrift Sampol. Hier geen ontkenning. De titel is duidelijk: “It’s the bevolkingsgroei, stupid!”
Op pagina 11 komt een ‘zijdelings’ bericht terug dat ik eerder oversloeg maar ook al had kunnen vermelden: een stukje van 16 april 2026 bij ‘Kids en Kurken’ met als titel: “Iris (38): “Ik ben bang voor de toekomst, met overbevolking en AI-technologie“. De geïnterviewde moeder stelde: “Ik keek naar mijn kinderen en dacht: in wat voor wereld groeien zij eigenlijk op?”
Ook de volgende pagina’s bij Google die ik tot en met nummer 20 nakeek, hadden het steeds weer over de overbevolkte gevangenissen.
Wel aandacht voor Wereldbevolkingsgroei, niet voor die in België
Googlen dan maar op Wereldbevolking ? Dit geeft effectief wel de artikels die de meeste mensen wel zullen willen zien als ze over overbevolking geïnformeerd willen worden: veel bijdragen dus over de groei van de wereldbevolking, en de evolutie in de groei naar een geleidelijke krimp, alsook over de impact van nu 8 en straks zo’n 10 miljard mensen op aarde.
Maar weinig bijdragen over de overbevolking van het eigen land en als we op de naam daarvan googlen, dan, dan belanden we weer in de gevangenissen …
Mogen of moeten we daaruit afleiden dat het overbevolkingsbewustzijn in de Belgische media quasi nihil is ? Feit is dat ik me met de beste wil van de wereld bijvoorbeeld géén enkel Belgisch televisiedebat over overbevolking kan herinneren. Boekenschrijver Fons Jena werd ook nooit door één van de ‘klassieke media’ geïnterviewd. Een Belgische documentaire over overbevolking zal je ook tevergeefs zoeken. Een Nederlandse is er wel en nog een recente (2025) ook.
Het overbevolkingsbewustzijn in ons land heeft het uiteraard ook moeilijk om zich te ontwikkelen omdat dan meteen ook het mijnenveld van het immigratie-gebeuren betreden moet worden …
Dan maar zelf de gevangenis in?
Tot slot: misschien valt er wel wat te vinden door via Google te zoeken op auteur. Even de ‘Vlaams/Brabantse drievuldigheid’ Vermeersch, Everaerts, Jena ‘checken’. Nu ‘lukt’ het wel via Google.
‘Overbevolking, Vermeersch’ geeft een indrukwekkende lijst van artikels die meteen duidelijk maakt hoe Etienne Vermeersch gedurende vele jaren op de nagel gehamerd heeft en hoe zeer het hem bedroefde dat er over overbevolking en geboorteplanning maar niet gepraat mocht worden in de media waar Vermeersch als één van de Gentse ‘topfilosofen’ nochtans ruim toegang toe had.
‘Overbevolking, Everaerts’: hier krijgen we een paar relevante pagina’s, maar daarop bijna geen van mijn gepubliceerde artikels bij Uitpers, Pala, De Groene Belg én Duurzame Demografie.
Eentje daarvan duikt wel op bij het zoeken op ‘Overbevolking, Jena’, met name het interview met Fons dat geplaatst werd bij Pala. Vanaf pagina drie hier ook alweer ‘de gevangenissen’ …
Vandaar dit glorieuze voorstel: kunnen we ons niet beter laten opsluiten in een Belgische gevangenis ? Dan en daar kunnen we tenminste over overbevolking praten ! Het is maar een idee hé. Wie er betere heeft, laat ze overvloedig toestromen.
Jan-Pieter Everaerts