“Hé, dit is weer aardig veel volk”: die gedachte ging me door het hoofd toen ik na het begin van de Klimaatmars van zondag 25 oktober, van bijna achteraan de stoet begon naar voren te trekken om zoveel mogelijk interessante foto’s van de kleurrijke optocht te maken. Het was stevig doorstappen – en steeds weer stoppen en omkeren voor de foto’s – vooraleer ik aan het hoofd van de stoet terecht kwam.
Dit keer weliswaar geen bekende gezichten zoals die van Anuna De Wever en Kira Gantois die ik op de eerste grote klimaatbetogingen van 2018-2019 kon fotograferen. In 2019 hielden Fons Jena en ik daarbij ook onze eerste ‘overbevolkingsaktie’ op zo’n klimaatbetoging, toen nog met een groot spandoek. Dit keer had Fons gezorgd voor twee nieuwe borden op stokken en nog een derde zonder stok.
Samen met Fons was ik na het toekomen in het Noordstation, op zoek gegaan naar de drie metgezellen waarmee we afgesproken hadden en die we gelukkig snel konden vinden. Al meteen kregen we de eerste reacties van omstaanders. Die getuigden van een nieuwsgierige interesse met vragen zoals “Wat bedoelen jullie met overbevolking ? Wat wil je er aan doen ? Wat stellen jullie voor ?” Een van de eerste geïnteresseerden, een man uit Antwerpen, bleek zowaar nog lid te zijn geweest van onze Nederlandse collega’s van de ‘Club van 10 Miljoen’, tegenwoordig ‘Stichting Overbevolking’. Hem moesten we alvast niet meer overtuigen.
Er waren zoals kon verwacht worden ook weer mensen die ons verbaasd aankeken en een enkele keer maakte iemand met een bordje met daarop ‘peace’ een wegwerpgebaar. De tijd om hem te vragen of hem zoiets bekend was als ‘kanonnenvlees’ kregen we echter niet.
Na een half uur of zo werd het me echter te machtig: ik wou foto’s maken én daarvoor langs de stoet optrekken tot helemaal vooraan. Gelukkig waren de drie opgedaagde metgezellen – een Koerdische oud-student van me en twee vriendinnen waarvan er één eind 2024 nog in India was … – bereid om Fons met zijn borden te helpen, zodat ik vrij spel kreeg voor de fotojacht. Het resultaat zie je voor een deel in de foto’s bij dit verslag.
Genieten was het van al de creativiteit en de aanstekelijk positieve sfeer. De weer massaal opgetrommelde politie was eraan voor de moeite, want klimaatbetogingen moeten zowat de meest minzame optochten zijn die je je kan bedenken. Veel bezorgde maar tegelijk door elkaars aanwezigheid blije mensen. Groepjes kleuters ook.
Ook alweer present: een indrukwekkend grote groep van zowel Nederlandstalige als Franstalige en zelfs Europese ‘Grootouders voor het Klimaat’. Chapeau voor hoe die organisatie gegroeid is én voor alle activiteiten die ze steeds weer in haar mails aankondigen kan.
Toen ik me na tot bij het begin van de stoet te zijn geraakt, weer langzaam terug zakken liet, merkte ik al van ver onze twee witte borden op stokken: goed zichtbaar waren ze. Maar geïnspireerd door al de kleurrijke andere boodschappen, leken ze me wel voor verbetering vatbaar: beter wat meer kleur, meer frivoliteit … Dat vond ook Fons. In een snel verslagje op zondagavond schreef hij: “Onze borden waren zeer duidelijk, maar wel koud en weinig creatief. Dus wat meer kleur en humor zou beter zijn, maar het moet nog altijd duidelijk zijn. ‘Beperk je uitstoot, gebruik condooms’ en dan wat condooms tekenen of plakken op het bord bijvoorbeeld. 😊”
Ook tijdens het daarna volgende deel van de tocht, volgden er nog ontmoetingen zoals met de Franstalige vrouw aan het eind van de betoging die ons deed beseffen dat we behalve in het Nederlands en Engels, in Brussel best minstens één bord in het Frans meedragen. Want bij het heen en weer zwerven langs de betoging hoorde ik best heel veel Frans praten. De persreacties aan Franstalige kant waren op maandagochtend ook een stuk interessanter dan aan Nederlandstalige kant. Misschien leeft de klimaatproblematiek wel meer bij Franstalige dan bij Nederlandstalige Belgen ? Bij wie hij nauwelijks blijkt te leven, is bij de vele islamitische inwoners van Brussel. Waar waren nu de hoofddoeken ? En indien ze er geweest waren: hoe zou hun reactie geweest zijn ?
Nog deze slotbedenking: best zouden we de geïnteresseerde mensen eens wat meer moeten vragen hoe zij er nu zelf over denken. Vooral ook diegenen die afwijzend reageren: waarom toch ? Waarom zien mensen wel in dat er minder geconsumeerd moet worden om de aarde een beetje leefbaar te houden – niet alleen qua klimaat, maar ook qua biodiversiteit, zuivere lucht enz. – maar zou er niet over het aantal consumenten gesproken mogen worden ? Of is de oplossing dan maar, zoals op een uitgedeelde sticker die Fons toegestopt kreeg, dat we allen bij wijze van spreken zo arm als Job gaan leven ? Alsof arme mensen hun leefmilieu niet ook kunnen overbelasten: grote lappen oerwoud kappen zoals in Congo voor houtskool, dieren bejagen tot heelder soorten uitgeroeid zijn … Onze soort – Homo Sapiens – heeft met dat laatste ervaring zat. Van zodra de moderne mens ergens toekwam – op eilanden, op continenten – ging door onze superieure jachttechnieken de oorspronkelijke megafauna binnen de kortste keren voor de bijl … Zie waar we nu staan met de zesde grote massa-extinctie bezig …
Jan-Pieter Everaerts (met dank aan Fons Jena)