Kinderen mag je niet verkopen, het leven waaruit en waarin ze ontstaan, wel? Over eicel- en spermazwendel plus baarmoederkolonialisme
De medisch-technische vooruitgang brengt ons vele zegeningen, maar leidt ook tot nieuwe problemen én fundamentele vragen over hoe we omgaan met het begin en het einde van het leven. Met name met de toegenomen mogelijkheden om menselijk leven op kunstmatige manier te (helpen) verwekken: proefbuisbaby’s, al dan niet anoniem sperma- en eiceldonorschap, draagmoederschap …
Naar Europese regels voor spermadonatie?
Een deel van de nu volgende bijdrage kwam eind 2023 – in de aanloop naar de verkiezingen van 2024 – reeds tot stand maar bleef zowat twee jaar in de kast liggen omdat we destijds binnen vzw ‘Duurzame Demografie’ niet aan de discussie rond ‘draagmoederschap’ ‘uit raakten’.
Ondertussen zijn zoals dat heet, de geesten gerijpt en is er bijvoorbeeld al heel wat te doen geweest over regelrechte zwendelpraktijken met eicellen en zaadcellen die zonder veel morele bekommernissen internationaal anoniem verhandeld worden. Met het risico dat zich ‘onbewust’ koppels kunnen vormen van broer en zuster. Incest dus, met alle bijhorende gezondheidsrisico’s. Ook eisen eicel- en spermadonorkinderen steeds meer het recht op hun biologische moeder en vader te mogen kennen.
Eind november 2025 deed Belgisch Minister van Volksgezondheid Frank Vandenbroucke (Vooruit) daarom een voorstel binnen de Belgische regering “om de verplichte anonimiteit van zaad- en eiceldonoren volledig af te schaffen. Vandaag kunnen donorkinderen in de meeste gevallen nooit achterhalen wie hun donor is. In het voorstel krijgen ze vanaf 12 jaar al toegang tot informatie.”
Midden december 2025 schreef Frank Vandenbroucke ook een brief naar de Europese Commissie waarin hij aandrong op Europese regels voor spermadonatie en dit na een nieuw schandaal met een Deense spermadonor die een kankerverwekkende genetische afwijking bleek te hebben maar toch minstens 197 kinderen verwekte over heel Europa. Sommigen daarvan stierven al aan kanker. Vandenbroucke maakte zich ook zorgen over de hele ‘psychosociale impact van massadonatie’ die hij aan banden gelegd wil zien worden.
Eerder, op 5 december 2025, bracht De Standaard een interview met de Frans-Amerikaanse Olivia Maurel. Zij werd op de dag van haar geboorte van haar draagmoeder gescheiden. Nu is ze woordvoerder van de lobbygroep ‘Verklaring van Casablanca’ – met artsen, juristen, filosofen, sociologen en psychologen uit 75 landen – die ijvert voor een wereldwijd verbod op draagmoederschap.
In De Standaard van 8 september 2025 had ook al advocaat Joris Van Cauter zich afgezet tegen het draagmoederschap en in oktober 2025 was er een VN-rapport dat wees “op de vage grens tussen commercieel en niet-commercieel draagmoederschap. Dat de vergoeding niet winstgevend is, doet geen afbreuk aan het feit dat je te maken hebt met een verkapte verkoopovereenkomst.”
Het nog bij de VN te lezen verslag van het rapport – opgesteld door ‘special rapporteur’ Reem Alsalem – kon qua titel niet duidelijker zijn: “UN expert calls for recognition of surrogacy as system of violence, exploitation and abuse, urges abolition.” Toch staat in het huidig Belgisch regeerakkoord “het voornemen” ingeschreven “om tot een regeling te komen voor ‘altruïstisch hoogtechnologisch draagmoederschap’. Dat houdt in dat de draagmoeder een bevruchte eicel draagt die niet van haar afkomstig is. Ze krijgt daarvoor een onkostenvergoeding.”
Zouden we nog op tijd zijn om dat te helpen voorkomen ? Hier volgt nu eerst een bijdrage die ik eind 2025 voor het ezine De Groene Belg schreef naar aanleiding van het interview met Olivia Morel in De Standaard, aangevuld met een samenvatting van het opiniestuk van Joris Van Cauter. Daarna volgt de tekst die eind 2023 al ontstond naar aanleiding van de voornemens toen bij Vooruit om draagmoederschap wettelijk mogelijk te maken. En tot slot volgt een lezersreactie van de hand van de Limburger Eddy Dupae, auteur in 2025 van het boek ‘Haspengouw anders bekeken’.
Iedereen recht op eigen kroost? Ook als het leidt tot ‘baarmoederkolonialisme’?
Toen enkele jaren geleden de eerste berichten over draagmoederschap opdoken en bleek hoe vooral arme vrouwen in arme landen daarvoor gebruikt werden, bedacht ik al: dit is je reinste baarmoederkolonialisme. Enkele recente bijdragen bij De Standaard bevestigden dat inzicht alleen maar.
Op 23 juni 2025 vernamen we in DS dat er nu al zoiets bestaat als een ‘kinderwensbeurs in Brussel’: Op de kinderwensbeurs in Brussel: “We hebben ons huis verkocht om alles te betalen, maar het was het waard”
Op 5 december 2025 (en op 6/12 in de gedrukte versie) kon je bij DS een interview lezen met de Frans-Amerikaanse Olivia Maurel. Zij werd op de dag van haar geboorte, 34 jaar geleden, van haar draagmoeder gescheiden. Nu is ze woordvoerder van de lobbygroep ‘Verklaring van Casablanca’ – met artsen, juristen, filosofen, sociologen en psychologen uit 75 landen – die ijvert voor een wereldwijd verbod op draagmoederschap.
“Ik vecht niet tegen mensen, maar tegen een systeem”
Onder die titel in De Standaard stelde Olivia Maurel dat ze mensen die bijvoorbeeld wegens onvruchtbaarheid of omdat ze een homokoppel vormen, hun toevlucht tot het systeem nemen, niets betwisten wil, maar dat het systeem niet deugt.
Olivia Maurel kwam naar Brussel om het Europees Parlement toe te spreken en “te verhinderen dat het parlement een certificaat van ouderschap invoert, waardoor landen waar het draagmoederschap verboden is, zoals Frankrijk, draagmoedercontracten uit het buitenland toch zouden moeten erkennen. Ze sprak daar samen met de Jordaanse Reef Alsalem, die als VN-rapporteur recent een rapport uitbracht over geweld tegen vrouwen waarin ze eveneens pleit voor zo’n wereldwijde ban.”
Gevraagd naar haar grootste argument tegen draagmoederschap – waarzonder ze zelf niet zou bestaan hebben – beschreef Maurel hoe traumatisch ze het ervaarde wat haar “als kind is aangedaan. Je wordt geboren met een prijskaartje aan je hoofd, je wordt bij de geboorte van je moeder gescheiden en aan vreemden meegegeven. Men zegt altijd dat zwangere vrouwen tegen hun ongeboren kind moeten praten en liedjes moeten zingen, dat de stem van de moeder de ontwikkeling van de baby stimuleert. Die band bij de geboorte doorknippen is traumatisch. Zelfs bij kittens en puppy’s doen we dat niet zo abrupt, zij mogen de eerste paar weken bij hun moeder blijven.”
Zelf kende ze in haar jonge leven “veel verlatingsangst” en vluchtte ze “in drugs en alcohol”. Tot ze haar man tegenkwam die veel geduld betoonde en met wie ze drie kinderen heeft wat haar stabiliteit in haar emoties gaf.
Interviewster Veerle Beel omschrijft de ‘Verklaring van Casablanca’ als “een conservatieve lobbygroep” die bijvoorbeeld vanuit de VS steun kreeg van Katy Faust, een evangelische christen die eerder het boek Raising conservative kids in a woke society schreef”. Waarna Beel opwierp dat er toch “ook mooie, warme verhalen over draagmoederschap” bestaan.
Olivia Maurel reageerde met te antwoorden dat “in westerse media vooral de getuigenissen overheersen van gelukkige ouders en van Hollywoodsterren zoals Kim Kardashian, Paris Hilton en Lily Collins, vertolkster van Emily in Paris, die kinderen krijgen via draagmoeders omdat ze zelf de fysieke last niet willen dragen. Maar mooie verhalen en goede intenties maken er nog geen ethisch verhaal van.”
Maar essentieel is dat “draagmoederschap het recht van kinderen schendt om niet van hun ouders gescheiden te worden en niet verhandeld te worden, en het maakt misbruik van kwetsbare vrouwen. De vrouw die het kind baart, bevindt zich sociaal-economisch altijd in een kwetsbaarder situatie dan de wensouders. Na Oekraïne en India zijn nu Mexico en Kenia de nieuwe draaischijven geworden. In Kenia bevallen zwarte, Afrikaanse vrouwen van blanke baby’s op bestelling: voor mij is dat je reinste uiting van racisme, alsof we terug in de slavernij gekatapulteerd worden.”
Terecht weerlegt Maurel het etiket ‘conservatief’: “Is het conservatief om daartegen in opstand te komen? Ik vind van niet. Net zoals geadopteerden eerder hebben gedaan, wil ik als ervaringsdeskundige de andere kant van dit narratief laten zien. Onder mijn medestanders zijn mensen van elke politieke overtuiging en religie, zowel uit landen die draagmoeders aanleveren als uit andere landen. Ikzelf ben overigens niet religieus. Ik ben een overtuigde feministe en atheïste.”
Overigens draait het vaak om veel geld. “Wensouders moeten een smak geld op tafel leggen, draagmoeders krijgen daar maar 20 tot 30 procent van. Er hangt een hele business omheen, waarin artsen, advocaten, bemiddelaars, hoteleigenaren en psychologen met het geld gaan lopen. Over tien jaar zal de omzet liefst 200 miljard dollar bedragen.”
En de vrouwen die gebruikt worden, worden dan nog per contract verplicht om van alles en nog wat te doen of te laten tijdens de zwangerschap. ‘Ze verliezen de zelfbestemming over hun eigen lichaam’, had er ook nog vermeld kunnen staan.
Bij ons willen onder andere de sociaal-liberalen van ‘Vooruit’ het zogenaamd ‘altruïstisch draagmoederschap’ ‘reguleren’.
Olivia Maurel gelooft daar niet in om dat de praktijk onder andere in Canada aantoonde hoe dun de grens is met en hoe het aanzet tot meer commercieel draagmoederschap. “In Groot-Brittannië openen bemiddelingskantoren nu zelfs draagmoederklinieken in Mexico. Om het cru te zeggen: er zijn daar meer arme vrouwen te vinden.”
Dus vragen zij en haar medestanders om de praktijk niet langer toe te laten. “Zoals Italië heeft gedaan”. Ze haast er zich wel toe om er meteen dit bij te zeggen: “Ik hoef het niet eens te zijn met alles wat de Italiaanse premier Meloni doet om dat toe te juichen.”
Het interview eindigde met de vraag naar hoe de ‘wensouders’ op haar activisme reageerden. Negatief. “Sinds ik activiste ben geworden, heb ik geen contact meer met hen. Ze ervaren wat ik doe als een vorm van verraad en denken dat ik wraak wil nemen. Ik vind dat jammer, want zo bedoel ik het niet.”
Via DNA-onderzoek ontdekte ze wel dat ze in “de VS een halfbroer en een halfzus” heeft. Zo zag ze ook hoe haar “dochter lijkt op de dochter van mijn halfzus. Ik deel dezelfde zwarte humor met mijn halfbroer. Hij appt me elke dag. Het voelt goed om ergens bij te horen.”
Voor het volledige interview zie hier. Het boek Waar ben je, mama? van Olivia Maurels werd gepubliceerd door uitgeverij ‘Grand Boulevards’.
Het recht op een kind is een dwaalgedachte. Een baby is geen product.
Onder bovenstaande titel had ook al advocaat Joris Van Cauter zich in De Standaard van 8 september 2025 afgezet tegen het draagmoederschap.
De strafrechtdeskundige opende met te stellen dat je “vandaag een baby kopen kan. Het is een booming business. Volgens een recent VN-rapport zal de draagmoedermarkt in 2033 wereldwijd een waarde van bijna 100 miljard dollar vertegenwoordigen. In de Verenigde Staten zijn er professionele bureaus die wensouders (ook Belgen) helpen in de zoektocht naar een draagmoeder. De prijs kan oplopen tot meer dan 150.000 dollar, waarvan maar een stukje naar de draagmoeder gaat. Het overgrote deel is voor allerlei tussenpersonen.”
Ook Van Cauter betwistte het in de media overheersende perspectief van de gelukkige wensouder. “Er lijkt zo een nieuw recht te zijn ontstaan: het recht op een kind. En daar moet iedereen kunnen van genieten, niet alleen heterokoppels, maar ook alleenstaande mannen of homokoppels. Anders is er sprake van discriminatie.’
Maar “de dwaalgedachte dat je recht hebt op een kind, heeft van baby’s producten gemaakt. Een product dat je op een bepaald ogenblik in je leven aanschaft – de fase vóór de oldtimer – en waarmee je dan in de weekendbijlage van de krant komt. De prijs die anderen – moeder en kind – betalen voor dat recht is ondergesneeuwd in dat nieuwe rechtendiscours.”
Van Cauter overschouwde dan hoe er nu in diverse landen een “strijd om dat recht is ingezet.” Met “verschillende uitkomsten”. (…) “Volgens het Spaanse Hof zijn draagmoederschapscontracten in strijd met de waardigheid van zowel het kind als de draagmoeder. In Italië is draagmoederschap sinds 2024 strafbaar. Het Franse Hof van Cassatie erkent wel zulke buitenlandse draagmoederovereenkomsten.”
In eigen land bevat het Belgisch regeerakkoord “het voornemen om tot een regeling te komen voor ‘altruïstisch hoogtechnologisch draagmoederschap’. Dat houdt in dat de draagmoeder een bevruchte eicel draagt die niet van haar afkomstig is. Ze krijgt daarvoor een onkostenvergoeding.”
Maar Van Cauter las ook het al vermelde VN-rapport dat wees “op de vage grens tussen commercieel en niet-commercieel draagmoederschap. Dat de vergoeding niet winstgevend is, doet geen afbreuk aan het feit dat je te maken hebt met een verkapte verkoopovereenkomst.”
Volgens Van Cauter zou “elk wetsontwerp eigenlijk moeten struikelen over een basisprincipe van ons verbintenissenrecht: de overeenkomst tot overdracht van een baby heeft een ongeoorloofd voorwerp. Het is in strijd met ‘de goede zeden’.”
Dat kan klinken als een achterhaald iets maar Van Cauter “zou het toch niet willen missen, want het stelt ter wille van de menselijke waardigheid grenzen aan wat vrije burgers kunnen overeenkomen.” (…) “Draagmoederschap doet” hem “denken aan The handmaid’s tale van Margaret Atwood: de vrouw wordt gereduceerd tot haar reproductieve functie onder het toeziend oog van haar opdrachtgever(s). Het is de ultieme verdraaiing van Kants categorische imperatief dat ons verplicht om zo te handelen dat je de ander altijd tegelijk als doel, nooit louter als middel gebruikt.”
Maar mede door de praktijk van een vaak grote economische ongelijkheid, is draagmoederschap volgens Van Cauter “een vorm van slavernij waarbij de dienstverleenster negen maanden lang onder controle staat van de wensouder.” En zoals bleek uit een vorig jaar opgedoken verhaal, gaan wensouders soms zover om een ‘draagmoeder’ tot abortus te dwingen, in het geval in kwestie omdat zij ervan verdacht werd alcohol te hebben gedronken tijdens de zwangerschap …
Doordat er in contracten van draagmoeders geëist wordt dat ze bv. ook “afstand moeten doen van eigen medische keuzes, afstand van medisch geheim, niet mogen reizen … “ wordt “het risico zo veel mogelijk verlegd naar de draagmoeder. Wat ook blijkt uit het feit er veel vaker gekozen wordt voor keizersneden, ook wanneer dat medisch niet strikt noodzakelijk is.”
Zoals ieder goed advocaat behield Van Cauter zijn sterkste argument tot het einde, want nu “hebben we het nog niet gehad over het product van de draagmoeder: het kind. Dat is in deze business van grote waarde, maar ook weerloos. Het wordt onmiddellijk weggenomen van de moeder die het negen maanden lang heeft gedragen. Al de kennis die we vergaard hebben over de psychologische gevolgen van (gedwongen) adopties, zijn we blijkbaar vergeten als het op draagmoederschap aankomt. En dat allemaal op het altaar van het nieuwe recht op ouderschap.”
Voor het integrale pleidooi van Van Cauter zie hier.
Door eigen gelukservaring blind voor het grotere probleem?
Tot slot nog meegeven dat De Standaard ook de andere kant van ‘het verhaal’ bracht, bv. in dit opiniestuk van 10/9/2025 van ene Maarten Van Winckel: “Draagmoederschap, slavernij? Dat is wel erg betuttelend“. Die reageerde op de hier samengevatte column van advocaat Van Cauter. Aangezien Maarten Van Winckel van wie verder niets te vernemen valt, wel vermeldt dat hij samen met “mijn man”, “ons kind vorig jaar in een ziekenhuis in de VS verwelkomden” – “de gelukkigste dag van ons leven” – gaat het hier om een homoman die overtuigd blijft van zijn beste bedoelingen. Maar moeten zijn eigen positieve ervaringen hem blind maken voor het grotere negatieve geheel dat in de hierboven samengevatte teksten al te duidelijk naar voren kwam?
Baarmoederkolonialisme ‘made by Vooruit’?
Zoals al vermeld staat in het huidig Belgisch regeerakkoord “het voornemen om tot een regeling te komen voor ‘altruïstisch hoogtechnologisch draagmoederschap’. Dat houdt in dat de draagmoeder een bevruchte eicel draagt die niet van haar afkomstig is. Ze krijgt daarvoor een onkostenvergoeding.”
Dit voornemen kwam er op aangeven van de partij Vooruit waarvan we al op 14/11/2023 bij De Standaard vernemen konden dat Freya Van den Bossche die de federale lijst van Vooruit zou trekken in Oost-Vlaanderen, zich zou profileren op drie ethische dossiers:het recht op euthanasie, op abortus en het draagmoederschap. Vooruit stelde de stilstand in die dossiers die ‘de conservatieve partijen’ afdwongen, te willen doorbreken. Freya Van den Bossche zal federale lijst Vooruit trekken in Oost-Vlaanderen, Conner Rousseau wordt Vlaamse lijsttrekker | De Standaard
Dat “mensen zelf moeten kunnen kiezen in welk stadium ze er niet meer willen zijn”, zoals Van den Bossche het stelde, lijkt niet meer dan ‘normaal’. Maar niets in het leven is ‘simpel’, want zoals bv. in de krant La Libre Belgique te vernemen viel, heeft ziekenhuispersoneel, opgeleid om voor mensen te zorgen, het soms moeilijk om mensen te moeten helpen sterven. Vergeet ook niet het gevaar van de vaak jarenlang aanhoudende, onderhuidse druk op oude mensen vanwege hun ‘erfgenamen’ …
Dat vrouwen zelf moeten kunnen beslissen wanneer ze kinderen krijgen en dat daarom de abortustermijn best uitgebreid wordt, tot 18 weken in plaats van beperkt te blijven tot 14 weken zoals CD&V wil, mag mede in het licht van de sombere toekomst voor de planeet, geen probleem zijn.
Maar dan was er dat derde dossier: het draagmoederschap… Freya VDB: “Sinds eind jaren negentig kunnen mensen ouder worden via draagmoeder, maar de wet laat iedereen in de steek. Bescherming van draagmoeder en ouders moet er komen. Alles moet vastgelegd worden op papier: het kind moet automatisch afstammen van wensouders, ook als het twee mannen zijn. Vrouwen kunnen dat al, homomannen nog niet.”
Wel, hier stelt zich toch een resem vragen.
- “Bescherming van draagmoeder en ouders”: en Bescherming van het Kind?
- Waarom willen politici die er van geen kanten in slagen de wereld leefbaar te houden voor de volgende generaties, het in de hand werken dat kinderen op de wereld gezet worden die niet eens bij hun twee echte Ouders en dat zijn biologisch gezien altijd een man en een vrouw, kunnen opgroeien?
De ‘socialisten’ of ‘sociaalliberalen’ willen een publiek bedienen van mensen die niet met een partner van het andere geslacht willen huwen. Maar wat met de Rechten van het kind? En de rechten van de ‘draagmoeder’ ?
Op een bijeenkomst in Brussel op 12/11/2023 van ‘EurASP’, de ‘European Alliance for a Sustainable Population’, stelde de Hongaarse spreker Gyula I. Simonyi dat koppels die er aan denken een kind te verwekken, oog moeten hebben voor de rechten van het toekomstig kind. De spreker citeerde Gandhi die stelde dat niemand zich het recht kan toe-eigenen om kinderen te verwekken. Het kind heeft wel rechten:
Only future child has right:
To be conceived by responsible decision
Of a well prepared couple
With mature personality
In a stable relationship
To a loving home and community
To a healthy nature, livable Earth
Where they will be given the mental and the material resources for a happy life
Ieder kind heeft het recht zijn echte, zijn biologische ouders te kennen én er mee op te groeien, omdat met die – tijdens het gezamenlijk leven geleidelijk aan gedeelde – kennis van de voorgeschiedenis van het kind, ook kennis van de toekomst komt: kennis van erfelijke karaktertrekken zowel als van toekomstige ziektes. Een kind die doorleefde kennis ontzeggen, komt neer op de ergst denkbare identiteitsdiefstal.
En wat met de rechten en het geluk van de zogenaamde ‘draagmoeder’ ? Zullen niet vooral arme vrouwen geneigd zijn zich tegen betaling daar toe te lenen ? Zoals jaren geleden al te zien was in een Panorama-reportage over hoe rijke Amerikaanse joden, ‘draagmoeders’ inhuurden in het arme India. Regelrecht baarmoederkolonialisme.
Kan je overigens zomaar ‘je baarmoeder verhuren’ ? Kan je zomaar negen maanden lang een kind in je lichaam dragen en ervoor zorgen, zonder een levenslange emotionele terugslag te krijgen door dat kind na de geboorte aan ‘derden’ te moeten afstaan ? Mijn moeder verloor haar eerste kind door de schuld van een dronken gynaecoloog, ene professor Zaccharias in het ‘Heilig Hart Ziekenhuis’ in Tienen. Mijn ouders waren te arm en te machteloos om de zuiplap die in de cafés weddingschappen afsloot over de snelheid waarmee hij ‘een bevalling deed’, aan te klagen. Maar moeder sprak tientallen jaren later nog vaak over het levenslang verdriet van een kind verloren te zijn, mijn drie jaar oudere broertje Omer.
Wat dus ook met de ‘andere’ kinderen van zo’n draagmoeder? Welke impact kan het ‘draagmoederschap’ op hen hebben? Idem voor de ‘partner’ van de vrouw. Laten al die LGBTQ(IA)+ – ers die zo graag een eigen kind wensen, toch ook eens denken aan wat dat kind zelf zou kunnen wensen én aan de vrouwen die ze als ‘draagmoeders’ gebruiken. Laat ze ook aan de toekomst denken en zich afvragen zoals steeds meer mensen dat doen of het nu echt nodig is om nog meer mensen op onze al zo overbelaste planeet bij te zetten.
Tot slot: er bestaat ook nog zoiets als adoptie. Het opvangen met name van weeskinderen. En via de NGO Plan International – het vroegere Foster Parents Plan – kunnen mensen met de nodige middelen daartoe ook een kind in probleemlanden ondersteunen waarbij behalve het kind ook heel diens natuurlijke omgeving ondersteund wordt.
Jan-Pieter Everaerts