Wie nog een aansporing nodig zou hebben om op zondag 5 oktober mee in Brussel voor het klimaat te gaan betogen, moet eens kennisnemen van dit bericht bij The Guardian: “Environmental damage is putting European way of life at risk, says report – EU officials warn climate breakdown and wildlife loss ‘are ruining ecosystems that underpin the economy’”. Vertaald: “Milieuschade brengt de Europese levenswijze in gevaar, aldus rapport – EU-functionarissen waarschuwen dat klimaatverandering en verlies van wilde dieren ‘de ecosystemen die de economie ondersteunen, verwoesten’.”
Ajit Niranjan berichtte op maandag 29 september 2025 dat volgens een nieuw rapport – dat hier te vinden is – “blijkt dat de Europese manier van leven in gevaar komt door de aantasting van het milieu. EU-functionarissen waarschuwen bovendien tegen het versoepelen van milieuregels.” Het betreft een nieuw rapport van het Europees Milieuagentschap. EMA oordeelt enerzijds dat ons continent “belangrijke vooruitgang” boekte bij het terugdringen van de vervuiling die de aarde opwarmt, maar anderzijds dreigt het verdwijnen van wilde dieren en de teloorgang van het klimaat de ecosystemen te vernielen die ten grondslag liggen aan onze economie.
De zevende editie van het EMA-rapport, dat sinds 1995 elke vijf jaar wordt gepubliceerd, concludeerde:
- Meer dan 80% van de beschermde leefgebieden verkeert in slechte staat, door ‘niet-duurzame’ consumptie- en productiepatronen die leiden tot verlies van wilde dieren.
- De ‘koolstof(opslag)put’ van de EU kromp op 10 jaar tijd met ongeveer 30%, doordat de bossen worden beschadigd door houtkap, bosbranden en plagen.
- De CO2-uitstoot van transport en voedsel is sinds 2005 nauwelijks gedaald, ondanks de vooruitgang in andere sectoren.
- De lidstaten zijn er niet in geslaagd zich zo snel aan te passen aan extreme weersomstandigheden als de risiconiveaus zijn gestegen.
- Eén op de drie Europeanen heeft al last van waterstress. Naarmate het klimaat verandert, zal dit nog erger worden.
“We hebben op veel gebieden moeite om onze doelstellingen voor 2030 te halen”, aldus Leena Ylä-Mononen, uitvoerend directeur van EMA. “Dit brengt de toekomstige welvaart, het concurrentievermogen en de levenskwaliteit van Europeanen in gevaar.”
Ajit Niranjan wees erop dat “deze waarschuwing er komt te midden van een terugdraaiing van groene regels, nu extreemrechtse partijen die de wetenschap achter klimaatverandering ontkennen, overal op het continent terrein winnen. De VS heeft ook druk uitgeoefend op EU-leiders om fossiele brandstoffen te kopen en de vervuilingsnormen die van toepassing zijn op geïmporteerde goederen af te schaffen.”
Denk hierbij aan de jongste toespraak voor de VN van de opperste Amerikaanse maffiabaas. Trump beweerde vorige woensdag zonder het minste bewijs dat veel Europese landen op de rand van de afgrond staan door hun groene energieagenda. Hij was ook zo vilein om de daling van de EU-uitstoot met 37% sinds 1990 als oorzaak aan te wijzen voor banenverlies en fabriekssluitingen.
Maar volgens de drie hoogste EU-functionarissen die verantwoordelijk zijn voor het milieubeleid – Teresa Ribera, Jessika Roswall en Wopke Hoekstra – moeten we nu net de bevindingen van het nieuwe rapport benutten om werk te maken van meer klimaatactie. Ze waarschuwen er ook voor om dit als een financiële last te zien. “De kosten van inactiviteit zijn enorm, en klimaatverandering vormt een directe bedreiging voor ons concurrentievermogen”, aldus Hoekstra, EU-klimaatcommissaris. “Op koers blijven is essentieel om onze economie te beschermen.”
Ribera, die verantwoordelijk is voor concurrentie en de groene transitie, zei: “Het uitstellen of afstellen van klimaatdoelstellingen zou alleen maar de kosten verhogen, de ongelijkheid vergroten en onze veerkracht verzwakken.” Volgens Ajit Niranjan schetst het rapport het meest complete beeld tot nu toe van het Europese milieu. “Het rapport concludeert dat slechts twee van de 22 specifieke beleidsdoelen voor 2030 – broeikasgasemissies en ozonafbrekende stoffen – ‘grotendeels op schema’ lagen. Negen waren ‘grotendeels niet op schema’, terwijl de rest een wisselende trend vertoonde.”
“De toestand van het natuurlijke milieu wordt als bijzonder zorgwekkend beoordeeld, aangezien de EU haar doelstelling om het biodiversiteitsverlies tegen 2020 te stoppen en terug te draaien niet heeft gehaald en geen enkele biodiversiteitsindicator op schema ligt om de doelstellingen voor 2030 te halen. Een van de weinige positieve trends voor wilde dieren was de groei van beschermde gebieden, die in 2022 stegen tot 26,1% van het landoppervlak en 12,3% van de zee.”
“De vooruitgang richting een circulaire economie was ook matig. De vraag naar materialen die door recycling wordt gedekt, steeg slechts licht – van 10,7% in 2010 tot 11,8% in 2023. “De echte rode vlag is onze consumptie”, aldus Tobias Lung, medeauteur van het rapport. “Onze consumptieniveaus zijn veel, veel, veel te hoog.”
Maar hoe die naar beneden krijgen? We proberen het al decennia. Moet er dan niet meer ingezet worden op het beperken van het aantal consumenten? Iets waar het bericht in The Guardian nergens over repte.
Ajit Niranjan moest er vervolgens op wijzen hoe “EU-leiders het afgelopen jaar hun focus verlegden van klimaatactie naar economische concurrentiekracht, waarbij ze groene beleidsmaatregelen hebben afgezwakt als onderdeel van een streven naar ‘vereenvoudiging’, dat door actievoerders ‘deregulering’ wordt genoemd. De Europese commissie beweert nog steeds vast te houden aan haar groene agenda, maar ze gunt veel flexibiliteit aan sectoren in de industrie die de regels te belastend vinden, en aan lidstaten die zich verzetten tegen het tempo van de transitie.”
EMA-directeur Ylä-Mononen mocht het stuk in The Guardian afronden door “de verbetering van de luchtkwaliteit in Europa te benadrukken. Dit heeft ertoe geleid dat het aantal vroegtijdige sterfgevallen door fijnstof sinds 2005 ongeveer is gehalveerd. “Dankzij deze maatregelen redden we mensenlevens”, zei ze. “Het is echt een duidelijk doel om door te gaan.”
Waar een wil is, is er dus soms ook een weg. Maar helaas ontbreekt in de kapitalistische kringen die het vaak finaal voor het zeggen hebben, de wil om in hun huidige verdienmodellen te snijden. Dat zullen we met zijn allen moeten bekopen.
Jan-Pieter Everaerts (De Groene Belg)