Voor het ‘Stockholm Resilience Center’ is het na de ‘2025 update’ nu ‘officieel’: van de 3 planetaire grenzen die het mensdom in 2009 overschreed zijn we op 16 jaar tijd geëvolueerd naar het overschrijden van 7 van de 9 planetaire grenzen. Op het eerste zicht kan het lijken dat er nog drie vlakken in de meest rechtse tekening ‘maagdelijk wit’ zijn, maar inzake ‘verzuring van de oceanen’ (‘ocean acidification’) zijn ‘we’ ook net de grens over…
In een ons toegezonden artikel met als titel “The Depopulation Panic; What Demographic Decline Really Means for the World” besprak Jennifer D. Sciubba op 16 december 2025 het boek “After the Spike: Population, Progress, and the Case for People” van Dean Spears en Michael Geruso. Door Google als volgt vertaald: ‘Na de piek: bevolking, vooruitgang en het pleidooi voor mensen’.
Jennifer D. Sciubba is zelf “President and CEO of the Population Reference Bureau” en co-auteur met Michael S. Teitelbaum en Jay Winter, van “Toxic Demography: Ideology and the Politics of Population”. Sciubba haar artikel is een zoveelste voorbeeld van een bijdrage die blind is voor het feit dat het mensdom nu al 7 van de 9 Planetaire Grenzen overschreden heeft terwijl het argument dat de techniek én andere menselijke verbeteringen het nog allemaal gaan oplossen, meteen ontkracht kan worden met de vraag: waarom doet de techniek en het geniale menselijk vernuft dat dan nu niet meteen? Waarop wachten?
Maar laten we eens dieper ingaan op Sciubba’s redeneerfuik.
De catastrofe werd alleen maar uitgesteld
Jennifer D. Sciubba begint met de weddenschap in 1980 tussen de econoom Julian Simon en de bioloog Paul Ehrlich, auteur van ‘The Population Bomb’, Ehrlich’s bestseller uit 1968. Volgens de econoom gingen Ehrlich’s voorspellingen niet op en zou de mens niet zichzelf uitroeien door de planeet te overbenutten. Simon geloofde dat de mens zich door ‘innovatie’ zou bevrijden van schaarste. “Menselijke vindingrijkheid was de ultieme bron”.
Sciubba stelt het voor als een weddenschap tussen twee grote kampen: dat van de ‘catastrofe-denkers’ die dachten dat de mens zichzelf de afgrond in zou vermenigvuldigen en de ‘cornucopians’, ‘de hoorn des overvloed’-denkers die stelden dat de markt en nieuwe technologieën alles goedkoper zouden maken.
Volgens Sciubba verloor Ehrlich ‘ultimately’ de weddenschap. De catastrofe werd vermeden ondanks de sterke verdere groei van de wereldbevolking. Die leidde volgens Sciubba niet tot massale hongersnood maar tot welvaart en stijgende levensstandaarden.
Dat kan zij, de goed doorvoede Amerikaanse CEO dan wel zeggen, maar begin 2021 pleitte communicatieprofessor Jan Servaes er in het ezine De Groene Belg al voor dat de Verenigde Naties hun ‘Duurzame Ontwikkelingsdoelen’ (SDG’s) in de tijd moesten uitstellen omdat het in de realiteit een stuk langer zou duren om bijvoorbeeld honger de wereld uit te krijgen.
Die goede raad van Servaes kwam er dan nog voor Trump in 2025 de V.N. haast kreupel begon te ‘saneren’ en USAID opdoekte. Nu stijgt de honger in de wereld weer. Anno 2025 zijn er wereldwijd meer dan 117 miljoen mensen op de vlucht. Woeden er meer dan 130 oorlogen en andere gewapende conflicten én overschrijden we al 7 van de 9 planetaire grenzen.
Ehrlich verloor de weddingschap niet. Het ineenstorten werd alleen maar uitgesteld. Vertraagd door een nog intensere uitbuiting van de Planeet. En te vrezen valt zoals de Indiase ecologische webstek nu weer aantoont, dat ook heel de ‘verduurzaming’ van de energieproductie, tot nog meer milieuschade (ontbossing met name, voor het winnen van ‘zeldzame mineralen’) zal leiden.
Ondertussen moeten verzekeraars elk jaar dieper en dieper in hun kassen kijken om de schade door de klimaatverandering nog vergoed te krijgen. Als dat al kan. Denk aan de ramp die we in eigen land in de Vesdervallei meemaakten en waar je de littekens aan gebouwen en infrastructuur nog her en der van kan aantreffen.
Wat na de bevolkingspiek ? Economen bepleiten stabilisering
Volgens Sciubba blijft het debat verder gaan maar de ecologisten die nog altijd stellen dat de groei van bevolking en consumptie de draagkracht van de Aarde te boven gaat, worden nu uitgedaagd uit een heel andere hoek: een nieuw soort catastrofisten vreest net voor te weinig mensen.
Twee op de drie mensen leeft nu in landen met vruchtbaarheidsratio’s beneden het vervangingsniveau. Het gemiddeld aantal kinderen per vrouw daalt zo snel dat de ‘UN Population Division’ raamt dat 63 landen of regio’s nu al hun bevolkingspiek bereikt hebben. Alhoewel de totale menselijke bevolking (vooral in Afrika, nvdr) nog zal stijgen van nu 8,2 tot 10 miljard omstreeks 2060 of 2080 (naargelang de schattingen), zal ook dat aantal nadien krimpen.
Dat inspireerde de economen Dean Spears en Michael Geruso tot hun boek ‘After the Spike: Population, Progress, and the Case for People’. Volgens hen heeft de wereld nood aan stabiele bevolkingen om welvarend te kunnen blijven. Merken we al meteen op: nergens in Sciubba’s recensie wordt vermeld op welk hoog of laag niveau bevolkingen dan wel stabiel moeten zijn. Zullen we er maar van uit gaan dat ze bedoelt op het huidige niveau dat volgens alle wetenschappelijke studies daarover, de draagkracht van de Planeet echter ver overschrijdt.
Voor een echt wetenschappelijke benadering van de verhouding planeet/bevolking, zie dit overzicht.
Meer mensen, meer innovaties …
Jennifer Sciubba juicht het boek van Spears en Geruso toe gezien er nu zoveel ‘pronatalistische retoriek’ is die ontspoort in vreemdelingen- en vrouwenhaat. Spears en Geruso erkennen ook de realiteit van de klimaatontsporing maar ze vinden toch dat de wereld beter niet ‘ontvolkt’.
Ze baseren zich daarbij meer op een moreel argument dan op economische motieven omdat ze geloven dat een wereld met meer mensen op zich een betere wereld is. Dat is dan wel echt een ‘geloof’ want ga dit maar eens vertellen in al de slumps en getto’s wereldwijd, in de vluchtelingenkampen, in de overvolle steden … Waar blijft de moraal als men dat negeert ?
Het belangrijkste dat Sciubba de auteurs enkele keren verwijten zal doorheen haar stuk, is dat ze geen klaar ‘pad’ hebben uitgetekend om de bevolking te stabiliseren. Sciubba wijt dat aan de auteurs hun ‘tegemoetkomen’ aan de zorgen van de ecologisten. Maar hoe kan zij zich zo distantiëren van de ecologisten ? Ieder verstandig mens moet nu toch ecologist zijn ?
Bij Sciubba draait het er vooral om dat de politiek het vrouwen gemakkelijker zou moeten maken om kinderen te krijgen in een samenleving waarin van vrouwen verwacht wordt dat ze buitenhuis gaan werken. En ze vreest dat rechtse figuren zoals Elon Musk en vice-president Vance van hun paniek over het dalend aantal (blanke) geboortes, misbruik gaan maken om hun conservatieve agenda op te dringen, ten koste van de vrouwen.
Maar Spears en Geruso houden het bij een morele motivatie. “Een stabiele bevolking zal de mensheid de beste kansen tot voorspoed geven” redeneren zij. Bewiizen? Bewijzen? In Sciubba’s artikel zal je ze niet vinden. En waarom vermeldt ze ook verderop altijd alleen maar de klimaatkwestie? Waar blijft de biodiversiteit? De 6de grote uitstervingsgolf die het mensdom nu aanricht, zelfs onder de insecten. Waarom alleen naar de mens kijken?
Grappig in zekere zin wordt het wel als Sciubba de boekauteurs laat beweren dat een bevolkingskrimp niet veel betekenen zou voor het leefmilieu. “Het kan de problemen nog erger maken want door het aantal mensen te beperken – en dus ook de slimme koppen (‘the sharp minds’) zullen die ontbreken voor het opruimen van de problemen (‘need for the cleanup’). Hilarisch !!! Meer vervuilers nodig om het nadien beter op te ruimen …
Nog een argument tegen de ecologische hoop op bevolkingskrimp: “Depopulation is coming, but it won’t arrive in time to heal the environment.” Het gaat niet snel genoeg. Versnel het dan! Elke baby minder is meteen een hoop kak, luiers en andere vervuiling minder. Moet je hoog gestudeerd zijn om dat niet meer te kunnen begrijpen ?
En zo gaat het maar door. Minder mensen, zo beweert ze, zal de samenleving armer maken in de brede zin want minder uitvindingen … Minder innovaties. Welke innovaties? Drones die bommen droppen, nog meer ‘forever chemicaliën’ in voeding en water, AI die ons zicht op de realiteit ontneemt, ‘designer babies’? Ook het schaalargument mag niet ontbreken: “Larger populations lead to prosperity because fixed costs go down when they can be spread across more people, the economic consequence of greater scale.” “If people want nice things now and even nicer ones in the future, they should have children to ensure the future advantages of scale.” Dat met meer mensen ook de vervuiling in schaal toeneemt… Oeps dat vergat Sciubba even.
“Een kaart naar nergens”
Sciubba verwijt dan nogmaals Spears en Geruso dat ze geen plan of theorie ontworpen hebben over hoe samenlevingen het kunnen organiseren dat mensen terug meer kinderen ‘krijgen’. Ze leggen zelfs niet uit hoe het komt dat mensen nu zo weinig kinderen hebben. Iets wat zij wel poogt: “rising education levels, the ubiquity of smartphones, the decline of religion, and other social and material causes.”
Volgens Spears en Geruso weet eigenlijk niemand goed hoe de vruchtbaarheidsratio opnieuw op te krikken. Dat laat volgens Sciubba ruimte aan ‘bevolkingsalarmisten’, vooral ter rechterzijde, die de vruchtbaarheidscrisis wijten aan de veranderingen die het feminisme meebracht en de liberale nadruk op individuele ontplooiing. Zij pleiten voor een terugkeer naar de patriarchale samenlevingen waarin vrouwen zich concentreren op het krijgen en opvoeden van kinderen.
Spears en Geruso pleiten daar niet voor maar ze bieden ook geen alternatief verwijt Sciubba hen. Waarna ze zelf een paar voorbeelden geeft van een betere agenda. Zorg dat de kosten voor het opvoeden van kinderen dalen. Dat de woonkosten dalen. Maak kinderopvang overal en altijd beschikbaar en gratis. Maak dat mannen en vrouwen de zorg voor hun kinderen beter kunnen combineren met hun job. Dat de stress over de toekomst vermindert ook. Waarbij dan weer vragen opduiken in de zin van: waar haalt de overheid het recht om mensen richting meer kinderen te stimuleren. Hebben mensen de plicht om kinderen te maken voor het algemeen belang ?
“De kost van paniek”
Spears en Geruso zijn er zich blijkbaar van bewust dat de angst voor een bevolkingskrimp tot allerlei ongewenste praktijken kan leiden die soms dan nog net het omgekeerde bereiken van wat ze bedoelen. Zo kunnen mensen in een Amerikaanse staat zoals Texas met zijn restrictieve abortuswetten, ervoor kiezen minder kinderen te verwekken omdat ze vrezen niet voor abortus te kunnen kiezen als er tijdens de zwangerschap iets misgaat. Waarna Sciubba nog wat zout in de wonde strooit door te herinneren aan de kwalijke bevolkingsbeperkende maatregelen vroeger in China, India en Peru.
Omgekeerd kan het nu zo worden dat de ‘populatiepaniek’ tot een zeer reactionair beleid kan leiden. Sciubba: “Some governments could work to undo access to contraception, dismantle what little care infrastructure exists, and push women out of the workforce and into the home. Alarmism could breed alarming policies. As a result, it matters intensely how policymakers and researchers frame questions about low fertility rates and depopulation. They are not witnesses to history, but participants in it. How they proceed is crucial. »
Vertaald: “Sommige regeringen zouden kunnen proberen de toegang tot anticonceptie te beperken, de weinige bestaande zorginfrastructuur af te breken en vrouwen uit de beroepsbevolking en in het huishouden te dwingen. Alarmisme kan leiden tot alarmerend beleid. Daarom is het van groot belang hoe beleidsmakers en onderzoekers vragen over lage vruchtbaarheidscijfers en ontvolking formuleren. Zij zijn geen getuigen van de geschiedenis, maar deelnemers eraan. Hoe zij te werk gaan, is cruciaal.”
Ook in ecologisch opzicht. Ook ecologisch. Want er leven niet alleen mensen op aarde maar miljoenen andere levensvormen die er miljoenen jaren over gedaan hebben om te zijn wat ze nu zijn en zonder dewelke menselijk overleven ondenkbaar is. Als we daar ook maar altijd aan blijven denken.
Jan-Pieter Everaerts
De via email toegezonden Engelstalige tekst van Jennifer Sciubba kan hier teruggevonden worden op het web. En hier is haar webstek.